Het kabinet heeft op 13 maart 2026 plannen gepresenteerd voor een basisverzekering voor zelfstandigen bij arbeidsongeschiktheid. Met deze regeling werd beoogd om zelfstandigen een minimuminkomen te garanderen wanneer zij niet meer kunnen werken. Aanleiding hiervoor was dat een groot deel van de zelfstandigen momenteel niet verzekerd is tegen arbeidsongeschiktheid. De voorgestelde verzekering moest zorgen voor een betaalbaar sociaal vangnet.
Aanleiding: grote groep onverzekerde zelfstandigen
In Nederland bleek een aanzienlijk deel van de zelfstandigen geen verzekering te hebben tegen arbeidsongeschiktheid. Volgens het kabinet was ongeveer driekwart van de zelfstandigen onverzekerd. Dit kwam onder meer doordat premies als te hoog werden ervaren of omdat verzekeraars hogere kosten rekenden vanwege leeftijd of gezondheid.
Hierdoor ontbrak voor veel zelfstandigen een financieel vangnet bij langdurige ziekte of arbeidsongeschiktheid.
Inhoud van de basisverzekering
De voorgestelde basisverzekering moest zelfstandigen voorzien van een minimale inkomenszekerheid. De regeling voorzag in een uitkering tot maximaal het niveau van het minimumloon.
De belangrijkste kenmerken van de verzekering waren:
- een premie van 5,4% van de winst;
- een maximale premie van €171 bruto per maand;
- een wachttijd van twee jaar voordat een uitkering wordt verstrekt;
- een verzekering die loopt tot de AOW-leeftijd.
De premie was inkomensafhankelijk: bij een lagere winst zou ook de premie lager uitvallen, met een vastgesteld maximum.
Wachttijd en eigen verantwoordelijkheid
Een belangrijk onderdeel van de regeling is de wachttijd van twee jaar. In deze periode ontvangen zelfstandigen geen uitkering en zijn zij zelf verantwoordelijk voor het opvangen van inkomensverlies.
Dit betekent dat zelfstandigen in de praktijk moeten beschikken over:
- voldoende spaargeld;
- andere inkomstenbronnen, zoals die van een partner;
- of aanvullende verzekeringen.
De basisverzekering fungeert daarmee als vangnet voor de langere termijn.
Voor wie geldt de regeling?
De basisverzekering is niet voor alle zelfstandigen van toepassing. Bepaalde groepen vallen buiten de regeling, zoals:
- zelfstandigen die al een private arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben;
- directeur-grootaandeelhouders;
- zelfstandigen die daarnaast in loondienst werken en daardoor al voldoende verzekerd zijn.
De regeling richt zich daarmee met name op zelfstandigen die momenteel geen toegang hebben tot een passende verzekering.
Doel: balans tussen zekerheid en ondernemerschap
Met de invoering van de basisverzekering wil het kabinet een balans creëren tussen ondernemingsvrijheid en sociale zekerheid. Zelfstandigen behouden de ruimte om eigen keuzes te maken, terwijl tegelijkertijd wordt voorzien in een minimum vangnet om inkomensverlies bij arbeidsongeschiktheid op te vangen.
De regeling moet voorkomen dat zelfstandigen bij langdurige ziekte zonder inkomen komen te zitten.
Stand van zaken en vooruitblik
De basisverzekering maakt onderdeel uit van voorgenomen wetgeving en moet nog verder worden uitgewerkt en vastgesteld. De invoering ligt daarom nog in de toekomst.
Tot die tijd blijft het voor zelfstandigen van belang om zelf voorzieningen te treffen voor het risico van arbeidsongeschiktheid.
Conclusie
Met de aangekondigde basisverzekering zet het kabinet een stap richting meer sociale zekerheid voor zelfstandigen. De regeling biedt een minimuminkomen bij langdurige arbeidsongeschiktheid tegen een relatief beperkte premie.
Voor werkgevers en opdrachtgevers kan deze ontwikkeling bijdragen aan een meer gelijk speelveld tussen werknemers en zelfstandigen. Tegelijkertijd blijft het van belang om alert te zijn op de verdere uitwerking en invoering van deze regeling.
