De AWVN heeft begin 2026 gewaarschuwd voor een toenemend en mogelijk overmatig gebruik van zogenoemde ‘ontziemaatregelen’ voor oudere werknemers. Uit onderzoek bleek dat een groot deel van de werkgevers verwacht dat het beroep op deze regelingen de komende jaren verder zal toenemen. Hoewel deze maatregelen bijdragen aan het voorkomen van uitval, brengen zij ook nadelige effecten en hogere kosten met zich mee. Volgens AWVN vraagt dit om een andere benadering van ouderenbeleid binnen organisaties.
Toenemend gebruik van ontziemaatregelen
Uit onderzoek onder 148 werkgevers bleek dat circa 70 procent verwachtte dat het gebruik van ontziemaatregelen in de komende vijf jaar zal toenemen. De belangrijkste oorzaak hiervan is de vergrijzing van het personeelsbestand: werknemers blijven langer doorwerken, waardoor de behoefte aan ondersteuning groeit.
Ontziemaatregelen zijn regelingen die bedoeld zijn om oudere werknemers te ontlasten wanneer zij hun werk niet volledig meer kunnen volhouden. Denk hierbij aan extra verlofdagen, aangepaste roosters, generatiepactregelingen en regelingen voor vervroegde uittreding.
Brede toepassing in de praktijk
De toepassing van deze maatregelen bleek inmiddels vrijwel standaard. Bijna 90 procent van de werkgevers gaf aan generieke ontziemaatregelen te hanteren.
De meest voorkomende regelingen waren:
- de 80/90/100-regeling (door circa 60 procent van de werkgevers);
- extra verlof voor oudere werknemers (55 procent);
- regelingen voor vervroegde uittreding (RVU) (45 procent).
Onder werknemers was vooral extra verlof populair: een groot deel van de doelgroep maakte hier gebruik van. Andere regelingen werden minder intensief benut.
Positieve effecten voor inzetbaarheid
Werkgevers waren over het algemeen positief over de effectiviteit van ontziemaatregelen. De regelingen droegen eraan bij dat oudere werknemers die het reguliere werk niet meer volledig konden uitvoeren, toch inzetbaar bleven en niet voortijdig uitvielen.
Met name roosteraanpassingen en de 80/90/100-regeling werden in dat kader als effectief ervaren.
Negatieve gevolgen en toenemende druk
Tegelijkertijd signaleerde AWVN ook belangrijke nadelen van het grootschalige gebruik van deze maatregelen. Een belangrijk effect was dat werknemers minder uren gingen werken of eerder uittraden. Dit stond op gespannen voet met de behoefte om werknemers juist langer actief te houden in een krappe arbeidsmarkt.
Daarnaast leidde het gebruik van ontziemaatregelen tot:
- een grotere werkdruk voor andere werknemers, bijvoorbeeld door extra diensten;
- stijgende personeelskosten, bovenop eerdere loonstijgingen;
- een afname van de beschikbare arbeidscapaciteit binnen organisaties.
Volgens AWVN dreigden ontziemaatregelen daarmee hun oorspronkelijke doel – het voorkomen van uitval als laatste redmiddel – voorbij te schieten.
Noodzaak van maatwerk en duurzame inzetbaarheid
Op basis van deze bevindingen stelde AWVN dat ouderenbeleid minder generiek en meer gericht op de individuele situatie van werknemers moet worden ingericht. Het breed toepassen van standaardmaatregelen werd als onvoldoende toekomstbestendig gezien.
De werkgeversvereniging benadrukte daarnaast het belang van duurzame inzetbaarheid. Werknemers zouden gedurende hun loopbaan beter voorbereid moeten worden op langer doorwerken, bijvoorbeeld door scholing, ontwikkeling en het tijdig aanpassen van werkzaamheden.
Conclusie
AWVN concludeerde dat ontziemaatregelen een nuttig instrument blijven, maar dat het huidige gebruik te breed en kostbaar dreigt te worden. In een arbeidsmarkt waarin langer doorwerken noodzakelijk is, vraagt dit om een andere aanpak.
Voor werkgevers betekende dit dat zij hun beleid rondom oudere werknemers kritisch moesten blijven evalueren, met meer aandacht voor maatwerk en duurzame inzetbaarheid in plaats van generieke oplossingen.