Het kabinet heeft het wetsvoorstel voor een verplichte basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen doorgestuurd naar de Raad van State. Dit voorstel is ingrijpend, omdat het de meeste zelfstandigen – van wie driekwart nu niet verzekerd is – straks een vangnet biedt bij ziekte of een ongeval. De aanpassingen na forse kritiek maken het voorstel bovendien betaalbaarder en praktischer uitvoerbaar.
Lees verder voor de inhoud van het wetsvoorstel, de gemaakte wijzigingen en de gevolgen voor zelfstandigen.
Achtergrond
Met het wetsvoorstel Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (Baz) wil het kabinet bereiken dat iedere zelfstandige tot de AOW-leeftijd verzekerd is tegen inkomensverlies door arbeidsongeschiktheid. Op dit moment heeft circa 75% van de zelfstandigen geen verzekering: vaak vanwege de hoge kosten of omdat een verzekering niet mogelijk is door leeftijd of medische achtergrond. De Baz moet voor deze groep een basisvangnet bieden.
De verplichte verzekering voorziet in een uitkering ter hoogte van maximaal het minimumloon. Zelfstandigen kunnen er ook voor kiezen een particuliere verzekering af te sluiten of hun bestaande polis te behouden, zolang die voldoet aan de gestelde voorwaarden.
Aanpassingen na consultatie
Tijdens de internetconsultatie kwamen 2.260 reacties binnen van ondernemers, belangenorganisaties en uitvoeringsinstanties. Zowel UWV als de Belastingdienst plaatsten kanttekeningen bij de uitvoerbaarheid. Het kabinet heeft daarop het voorstel aangepast. Belangrijkste wijzigingen zijn:
- Wachttijd verlengd naar 2 jaar: de uitkering gaat pas na twee jaar in, aansluitend bij de loondoorbetalingsperiode voor werknemers.
- Lagere kosten: de premie daalt van 6,5% naar 5,4% van de winst, met een maximum van circa € 171 bruto per maand (bij huidige minimumloon). Bij lagere winst daalt de premie mee.
- Overstapmogelijkheid: jaarlijks kunnen ondernemers aan het einde van het kalenderjaar overstappen naar een private verzekeraar.
Volgens UWV en Belastingdienst is het voorstel in deze aangepaste vorm uitvoerbaar, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.
Private en gecombineerde situaties
Zelfstandigen die ook in loondienst werken en via de WIA al verzekerd zijn op minimumniveau, hoeven geen dubbele premie te betalen. Wie kiest voor een private verzekering die aan de voorwaarden voldoet, kan zich onttrekken aan de verplichte publieke verzekering.
Belang van dit voorstel
Met dit wetsvoorstel wordt een langlopende discussie beslecht: de vraag of en hoe zelfstandigen verzekerd moeten zijn tegen arbeidsongeschiktheid. Het voorstel balanceert tussen solidariteit (iedereen verzekerd, risico’s delen) en keuzevrijheid (mogelijkheid tot overstappen of privé regelen). Voor zelfstandigen betekent dit meer inkomenszekerheid en voor de samenleving een eerlijkere verdeling van de risico’s.
